Deport (Sınır Dışı) Kararının Kaldırılma Yöntemleri
Deport (sınır dışı etme) kararı, yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’den çıkarılmasına yönelik idari bir işlemdir ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu madde 54’de, “a)5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler
b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar
c) Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar
ç) Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar
e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler
f) İkamet izinleri iptal edilenler
g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler
ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler
h) Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler
ı) Hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler
i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı bulunmayanlar
j) İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar
k) Uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler.” Şeklinde düzenlenmektedir. Ancak bu kararların hukuka uygunluğu her zaman yargı denetimine açıktır ve belirli yöntemlerle iptali sağlanabilir.
Aşağıda deport kararlarının kaldırılma yöntemleri detaylı şekilde açıklanmıştır.
1. İdari İtiraz Yolu
Göç hukukunda işler karmaşık hale getirilmeden önce bazen kolay bir şekilde çözümlenebilir. Deport kararına karşı ilk aşamada idari başvuru yapılabilir.
Bu kapsamda:
- Kararı veren Göç İdaresi Müdürlüğü’ne veya ilgili valiliğe başvuru yapılabilir. Konu ile ilgili başvuru yaptığınız yer, başvuru sayısı ve tarihi verir. Bu sayı ve tarih, daha sonraki süreçte ilgili başvurunuzu takip etmede önemli olacaktır. Başvurunuzun sonucunu sormak istediğinizde ilgili memurlarca Göç İdaresi Başkanlığına bildirdikleri ve halen yanıt bekledikleri(Ankara’dan haber bekliyoruz) söylenebilir. Bu durumda siz kendiniz de doğrudan Göç idaresi Başkanlığına başvuru yapabilirsiniz.
- Kararın yeniden değerlendirilmesi talep edilir .
- Yeni delil veya belgeler sunularak hatalı değerlendirme olduğu ileri sürülebilir .
- İdarenin kendi içinde kararı geri alma veya düzeltme yetkisi bulunmaktadır.
İdari itiraz, yargı yoluna gitmeden önce kullanılan hızlı çözüm yollarından biridir.
2. İptal Davası Açılması
Deport kararına karşı en etkili hukuki yol idari yargıda iptal davası açılmasıdır.
Bu süreçte:
- Göç İdaresi tarafından verilen karar idare mahkemesinde dava konusu edilir
- İlgili dava sınır dışı kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde açılması gerekmetedir. Söz konusu süre önemlidir. Çünkü bazı durumlarda kişinin durumu ne kadar vahim olursa da sırf süre kaçırıldığı için dava reddedilebilecektir. Yabancı Geri Gönderme Merkezinde ise ilgili karar orada kendilerine tebliğ edilmektedir. Uygulamada son zamanlarda yabancı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu veya hükümlü iken de haklarında sınır dışı kararı verilip ilgili karar tebliğ edilmeye çalışılmaktadır. Bazı yabancılar bu uygulamaya kendilerinin cezalarını infaz etmeden sınır dışı edileceği düşüncesi ile hareket ediyorsa da böyle bir durum söz konusu değildir. İlgili kişi cezasını infaz ettikten sonra veya koşullu salıverilme ile denetime çıktıktan sonra sınır dışı etme prosedürü başlamaktadır. Uygulamada kişi 5275 Sayılı Yasanın 105/A gereği Denetimli Serbestliğe ayrılırken ilgili Jandarma tarafında yabancı Genelge gereği doğrudan Göç İdaresine teslim edilir. Göç İdaresi tarafından ise ilgili kişi hakkında sınır dışı işlemleri başlatılır, bu amaçla kişi Geri Gönderme Merkezine alınmaktadır.
- İlgili kararın Kanuna uygun olması her zaman adil olacağı anlamına da gelmemektedir. Özellikle somut olaya göre Aile birliğinin korunması, Çocukların üstün yararı, Sağlık durumunun ciddi risk oluşturması, Zulüm veya kötü muamele riski bulunan ülkelere gönderilme durumları Mahkemeye bildirildiği takdirde Sınır dışı kararı iptal edilebilir.
- Mahkeme, işlemin gerekçesini ve delillerini inceler
- Sınır dışı davası açıldığı takdirde, işlemin yürütmesi 6458 Sayılı Kanunun 53/3. Bendi gereği kendiliğinden durur. Fakat burada önemli olan husus, davanın açıldığını mutlaka kuruma mail vasıtası veya fiziki olarak(kişi geri gönderme merkezinde ise oraya diğer durumlarda ilgili Valiliğe) sunulması gerekmektedir. Özellikle kişi geri gönderme merkezinde İdari Gözetim altındayken dava açılış formunun fiziki olarak oaraya verilmesi önemlidir. Aksi durumda kişi davası açılmış olmasına ragmen sınır dışı edilebilecektir.
İptal davası sonucunda mahkeme, işlemi hukuka aykırı bulursa deport kararı tamamen ortadan kaldırılır.
3. Yeni Delil ve Durum Değişikliği
Deport kararının kaldırılmasında yeni gelişmeler de önemli rol oynayabilir.
Bu kapsamda:
- Kişinin kamu güvenliği açısından risk oluşturmadığının ortaya konulması(Ceza Mahkemesinde beraat alma, Savcılık aşamasında Kovuşturmaya Yer Olmadığına İlişkin Karar Alma)
- Yeni oturma izni, çalışma izni veya hukuki statü kazanılması
- Aile birliği veya insani durumların değişmesi
- Yanlış bilgi veya hatalı değerlendirme olduğunun ispatlanması
Bu tür durumlar idarenin kararı geri almasına veya mahkemenin iptal kararı vermesine neden olabilir.
4. SINIR DIŞI ETME KARARI ALINMAYACAKLAR
Bazı durumlarda Yabancı hakkında sınır dışı kararı verilemez. Söz konusu bu husus, 6458 Sayılı Yasanın 55. Maddesinde, “b) Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler
c) Hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar
ç) Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları
d) Tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları”
şeklinde düzenlenmiştir. Bu kişiler hakkında sınır dışı kararı alınırsa, ivedi bir şekilde deliller ile beraber hem kuruma başvuru yapılmalı hem de sınır dışı davası açılmalıdır. Bunlardan bazıların tespiti (Hamilelik gibi) kolay bir şekilde mümkündür. Bazıları deliller ile beraber başvuru yapılması gerekmektedir.
Sonuç
Deport (sınır dışı) kararları, kesin ve değiştirilemez işlemler değildir. İdari ve yargısal yollarla denetlenebilir ve hukuka aykırılık, insani durumlar veya yeni gelişmeler doğrultusunda kaldırılabilir. Özellikle kuruma başvuru ve iptal davası, bu süreçte en etkili hukuki mekanizmalar arasında yer almaktadır.
Bu nedenle her sınır dışı kararının bireysel olarak değerlendirilmesi ve profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşımaktadır. Bu konuda tarafınızca alınacak yanlış bir karar, sizin ve ailenizin hayatını önemli ölçüde zorlaştırabilir.
