Türkiye’de Çalışma İzni Türleri ve Başvuru Şartları

Türkiye’de Çalışma İzni Türleri ve Başvuru Şartları

Türkiye’de yabancı uyruklu kişilerin yasal olarak bir işyerinde istihdam edilebilmesi veya kendi adlarına ticari faaliyette bulunabilmesi, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Bu kanun kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından verilen çalışma izinleri, yabancının niteliğine, Türkiye’deki kalış süresine ve yasal statüsüne göre farklı kategorilere ayrılmaktadır.

Çalışma izni başvuruları; yabancı Türkiye’de geçerli bir ikamet izniyle bulunuyorsa “Yurt İçi Başvurusu”, yurt dışındaysa bulunduğu ülkedeki Türk Büyükelçiliği veya Konsolosluğu üzerinden “Yurt Dışı Başvurusu” olarak yürütülür.

Türkiye’deki Çalışma İzni Türleri Nelerdir?

Yabancıların çalışma ve kalış amaçlarına göre kanunda düzenlenen temel çalışma izni türleri şunlardır:

1. Süreli Çalışma İzni:

Uygulamada en çok başvurulan ve en yaygın olan çalışma izni türüdür. Belirli bir işyeri veya işletme bünyesinde, belirli bir meslekte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok 1 yıl süreyle verilir.

Uzatma Koşulları: İlk 1 yıllık sürenin ardından yabancı aynı işyerinde ve aynı meslekte çalışmaya devam edecekse, ilk uzatmada en çok 2 yıl, sonraki uzatmada ise en çok 3 yıl süreyle izin uzatılabilir. Yabancının işyeri değiştirmesi durumunda süreç sıfırdan başlar ve yeni işverenin tekrar 1 yıllık süreli başvuru yapması gerekir.

2. Süresiz Çalışma İzni:

Türkiye’de uzun süredir yasal olarak çalışan ve yerleşik hayata geçen yabancılara tanınan kalıcı statüdür.

Şartları: Yabancının Türkiye’de kesintisiz olarak en az 8 yıl ikamet izni ile yaşamış olması veya en az 8 yıl kanuni çalışma izniyle çalışmış olması zorunludur. Süresiz çalışma iznine sahip olan yabancılar, Türk vatandaşlarına tanınan hakların (seçme, seçilme, askerlik yapma ve kamu görevine girme hariç) tamamından yararlanır ve izin yenileme zorunlulukları ortadan kalkar.

3. Bağımsız Çalışma İzni:

Türkiye’de bir işverene bağlı olmadan, kendi adına iş kurmak, şirket açmak veya profesyonel mesleki faaliyet yürütmek isteyen nitelikli yabancılara verilen özel bir izin türüdür.

Değerlendirme Kriterleri: Bakanlık bu izni verirken yabancının eğitim düzeyini, mesleki deneyimini, yapacağı yatırımın bilim ve teknolojiye katkısını ve Türkiye’de yaratacağı istihdam hacmini dikkate alır.

4. İstisnai Çalışma İzni:

Uluslararası işgücü politikalarının genel kısıtlamalarına tabi olmaksızın, kanunda belirtilen özel durumdaki yabancılara daha esnek şartlarla verilen çalışma izni türüdür.

Kimler Yararlanabilir?: Bir Türk vatandaşı ile evli olanlar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) vatandaşları, Mavi Kart sahipleri, Türk soylu yabancılar ile bilimsel, kültürel veya sportif amaçla ülkeye gelen üst düzey nitelikli kişiler bu kapsama girer. Bu statüdeki kişilerden genellikle “5 Türk vatandaşı” istihdam kotası istenmez.

5. Turkuaz Kart:

Uluslararası düzeyde yüksek nitelikli işgücü sayılan, bilim insanı, araştırmacı veya yatırım potansiyeli yüksek olan yabancılara verilen prestijli bir çalışma belgesidir. İlk 3 yılı “geçiş süresi” olmak üzere süresiz çalışma ve ikamet hakkı sağlar. Turkuaz Kart sahibinin eşi ve reşit olmayan çocuklarına da doğrudan oturma izni hakkı tanınır.

Çalışma İzni Alabilmek İçin Aranan Temel Şartlar (Değerlendirme Kriterleri)

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, iç piyasadaki işgücü dengesini korumak amacıyla her çalışma izni başvurusunu katı kriterlere göre denetler. Yabancı istihdam edecek bir şirketin sağlaması gereken asgari hukuki şartlar şunlardır:

İstihdam Kotası (5 Türk Vatandaşı Şartı): Çalışma izni talep edilen her bir yabancı personel için, o işyerinde en az 5 Türk vatandaşının sigortalı olarak çalışıyor olması yasal bir zorunluluktur. Şirket ortağı olan yabancılar için, çalışma izninin verildiği tarihten itibaren ilk 6 aylık muafiyet süresinin sonunda bu şart aranır.
Şirketin Mali Yeterliliği: Yabancı çalıştıracak şirketin ödenmiş sermayesinin asgari 100.000 TL olması veya şirketin brüt satışlarının en az 800.000 TL ya da son yıl ihracat tutarının en az 250.000 Amerikan Doları olması gerekmektedir.
Asgari Ücret Sınırı: Yabancıya ödenecek maaş, başvuru tarihindeki yasal asgari ücretten düşük olamaz. Bakanlık, mesleğin niteliğine göre maaş tabanları belirlemiştir:
- Ev hizmetleri ve turizm animatörleri: Asgari ücret düzeyinde,
- Uzmanlık gerektirmeyen işler (pazarlama, satış elemanı vb.): Asgari ücretin en az 1,5 katı,
- Öğretmen, doktor ve uzmanlık gerektiren meslekler: Asgari ücretin en az 3 katı,
- Mühendis ve mimarlar: Asgari ücretin en az 4 katı,
- Üst düzey yöneticiler ve pilotlar: Asgari ücretin en az 6,5 katı tutarında maaş bağlanması zorunludur.

Yurt İçi Başvurular İçin İkametgah Şartı: Çalışma iznine Türkiye içinden başvurulabilmesi için, yabancının halihazırda en az 6 ay süreli geçerli bir ikamet iznine sahip olması gerekir. Kısa dönem, aile veya uzun dönem ikamet izinleri geçerlidir; ancak öğrenci ikamet izni ile doğrudan yurt içi çalışma izni başvurusu yapılamaz (yüksek lisans/doktora öğrencileri ve mezuniyet sonrası geçişler istisnadır). İkamet izni olmayan veya süresi 6 aydan kısa olan yabancıların başvuruları yurt dışındaki (konsolosluklardaki) süreç üzerinden yürütülmelidir.

Çalışma İzni Başvurusu İçin Gerekli Evraklar

Çalışma izni başvurularında sistem (e-Devlet üzerinden) hem yabancı personelden hem de yabancıyı istihdam edecek işverenden ayrı ayrı belgeler talep etmektedir. Tüm evraklar sisteme KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) ve E-İmza kullanılarak yüklenir.

Yabancı Personelden (Çalışandan) İstenen Evraklar:

Pasaport Fotokopisi: Pasaportun kimlik bilgilerini ve fotoğrafı içeren sayfasının okunaklı kopyası (Pasaport geçerlilik süresi talep edilen izin süresinden en az 60 gün uzun olmalıdır).
Biyometrik Fotoğraf: Son 6 ay içinde çekilmiş güncel fotoğraf.
İkamet İzni Belgesi: Yurt içi başvuruları için geçerliliği devam eden en az 6 aylık ikamet izni kartının kopyası.
Diploma veya Mezuniyet Belgesi: Uzmanlık gerektiren meslekler için (Mühendis, doktor, öğretmen vb.) yabancının diplomasının yeminli tercüman onaylı ve noter tasdikli Türkçe çevirisi.
İş Sözleşmesi: İşveren ile yabancı personel arasında imzalanmış, tarafların haklarını ve ödenecek asgari ücret sınırını belirten ıslak imzalı “Belirli Süreli İş Sözleşmesi”.

İşverenden (Şirketten) İstenen Evraklar:

Ticaret Sicil Gazetesi: Şirketin en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kopyası.
Bilanço ve Kar/Zarar Tablosu: Şirketin son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir (YMM) onaylı bilançosu (100.000 TL sermaye veya 800.000 TL ciro şartının ispatı için).
Faaliyet Belgesi: Bağlı bulunulan Ticaret Odasından alınmış güncel faaliyet belgesi.
Özel Kurumlar İçin Ek Belgeler: Eğitim kurumları için MEB ruhsatı, turizm işletmeleri için Turizm İşletme Belgesi, sağlık kuruluşları için Sağlık Bakanlığı uygunluk belgesi.

Çalışma İzni Başvuru Süreci Nasıl İşler?

Çalışma izni başvuruları tamamen e-Devlet kapısı üzerinden ÇSGB’nin “Uluslararası İşgücü Otomasyon Sistemi” kullanılarak elektronik ortamda yapılır. Süreç, yabancının bulunduğu konuma göre iki farklı şekilde ilerler:

A. Yurt İçi Başvuruları (Türkiye’den Yapılan Başvurular): Yabancının Türkiye’de en az 6 aylık geçerli bir ikamet izni (öğrenci ikamet izni hariç) varsa bu yol izlenir. İşveren veya yetkilendirdiği danışman, e-Devlet ve e-İmza ile sisteme girerek yabancı adına başvuruyu oluşturur, evrakları yükler ve onaylar. Konsolosluk süreci yoktur.

B. Yurt Dışı Başvuruları (Konsolosluk Üzerinden Başvurular): Yabancının Türkiye’de geçerli bir ikamet izni yoksa veya yurt dışındaysa uygulanan yöntemdir.

Yabancı, bulunduğu ülkedeki Türk Büyükelçiliğine/Konsolosluğuna iş sözleşmesiyle birlikte bizzat giderek Çalışma Vizesi başvurusunda bulunur.
Konsolosluk, yabancıya 16 haneli bir “Referans Numarası” verir.
Yabancı bu numarayı Türkiye’deki işverenine bildirir.
İşveren, bu referans numarasını kullanarak 10 iş günü içinde e-Devlet üzerinden çalışma izni başvurusunu yapar.
Başvuru onaylanırsa, yabancı konsolosluktan çalışma vizesini pasaportuna bastırarak Türkiye’ye giriş yapar.

Çalışma izni süreçleri; şirketinizin mali yapısının doğru analiz edilmesi, yasal istihdam kotalarının hesaplanması ve E-Devlet üzerinden yürütülen başvurularda evrakların eksiksiz, mevzuata tam uygun şekilde sisteme yüklenmesini gerektiren son derece hassas idari süreçlerdir. Başvurunuzun hatalı kodlamalar veya eksik evrak nedeniyle reddedilmesi, ticari faaliyetlerinizin aksamasına, yabancı personelin sınır dışı edilmesine ve ağır idari para cezalarıyla karşılaşmanıza yol açabilir.

Sürecin sıfır hata ile yürütülmesi, dosyanızın düzgün ve detaylı bir şekilde hazırlanarak Bakanlık onayından sorunsuz geçmesi için uzman bir göç hukuku avukatına başvurabilir; yasal süreçlerinizin başından sonuna kadar güvenle yönetilmesi için doğrudan profesyonel ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Çalışma İzni Türleri ve Başvuru Şartları

1. Geçerli bir ikamet (oturma) iznim var, bu bana çalışma hakkı verir mi? Kesinlikle vermez. Türkiye’de sahip olduğunuz ikamet izni (kısa dönem, öğrenci, aile vb.) sadece yasal olarak “barınma” hakkı sağlar. Herhangi bir işyerinde çalışabilmeniz için, ikamet izninizden bağımsız olarak işvereniniz tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan adınıza “Çalışma İzni” alınması zorunludur.

2. Çalışma izni başvurumu yabancı olarak ben şahsen yapabilir miyim? Hayır. “Bağımsız Çalışma İzni” gibi çok istisnai durumlar haricinde, çalışma izni başvuruları yabancı personel tarafından şahsen yapılamaz. Başvuruyu, sizi istihdam edecek olan Türkiye’deki “işveren (şirket yetkilisi)” e-Devlet sistemi üzerinden yapmak zorundadır.

3. Türkiye’de ikamet iznim yok, çalışma izni alabilir miyim? Evet, alabilirsiniz. Ancak yurt içinden başvuru yapılamaz. Bu durumda kendi ülkenizdeki veya yasal olarak bulunduğunuz ülkedeki Türk Konsolosluğu’na giderek “Çalışma Vizesi” başvurusu yapmanız ve oradan alacağınız 16 haneli referans numarasını Türkiye’deki işvereninize iletmeniz gerekir. İşveren bu numara ile yurt dışı başvurusunu başlatır.

4. Şirketimde çalıştıracağım yabancı personele asgari ücret ödeyebilir miyim? Sadece “ev hizmetleri” veya “turizm animatörlüğü” gibi istisnai alanlarda asgari ücret ödenebilir. Bunun dışında Bakanlık, yabancının mesleğine göre asgari ücretin 1,5 katı ile 6,5 katı arasında değişen taban maaş sınırları belirlemiştir. (Örneğin bir mühendise en az asgari ücretin 4 katı maaş ödenmesi zorunludur).

5. Yeni kurduğum bir şirkette hemen yabancı personel çalıştırabilir miyim? Kuruluş aşamasında şirketin ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL olması şarttır. Ancak şirket yeni kurulduğu için “800.000 TL ciro” veya “250.000 USD ihracat” şartı ilk aşamada aranmayabilir; yine de “5 Türk vatandaşı istihdamı” kuralını (şirket ortağı muafiyetleri hariç) sağlamanız gerekir.

6. Turistik amaçlı kısa dönem ikamet iznim var, e-Devlet üzerinden çalışma izni başvurusu yapılabilir mi? Evet. Eğer elinizdeki turistik veya taşınmaz amaçlı kısa dönem ikamet izninin süresi en az 6 ay olarak verilmişse ve başvuru tarihinde bu sürenin tamamı dolmamışsa, konsolosluğa gitmenize gerek kalmadan işvereniniz doğrudan e-Devlet üzerinden “Yurt İçi Başvurusu” yapabilir.

7. Öğrenci ikamet izni ile Türkiye’deyim. Şirket doğrudan yurt içinden çalışma izni başvurusu yapabilir mi? Hayır. Ön lisans ve lisans öğrencilerine ait “Öğrenci İkamet İzinleri” üzerinden doğrudan yurt içi çalışma izni başvurusu yapılamaz (Öğrenci olarak kısmi süreli çalışma hakları ayrı bir prosedürdür). İşverenin size tam zamanlı çalışma izni alabilmesi için, genellikle yurt dışı (konsolosluk) sürecinin işletilmesi veya mevcut izninizin kısa dönem ikamet iznine çevrilmesi gerekir. (Yüksek lisans ve doktora öğrencileri bu kısıtlamadan muaftır).

8. “5 Türk vatandaşı” kuralının bir istisnası var mıdır? Evet. Türk vatandaşı ile evli olan yabancılar, KKTC vatandaşları, Türk soylu yabancılar ve yurt dışından doğrudan yatırım kabul edilen büyük ölçekli projelerde çalışacak kilit personeller için “5 Türk istihdamı” şartı genellikle aranmaz veya esnetilir. Ayrıca yabancı şirket ortakları ilk 6 ay bu kuraldan muaftır.

9. Süresiz çalışma izni almak için kaç yıl beklemeliyim? Türkiye’de kesintisiz olarak en az 8 yıl ikamet izni ile yaşamış olanlar veya en az 8 yıl kanuni çalışma izniyle kesintisiz çalışmış olan yabancılar “Süresiz Çalışma İzni” başvurusunda bulunma hakkı kazanırlar.

10. Yurt dışından yapılan başvuru onaylandıktan sonra hemen uçak bileti alıp gelebilir miyim? Hayır. Çalışma izniniz Türkiye’de onaylandıktan sonra, pasaportunuzla birlikte tekrar kendi ülkenizdeki Türk Konsolosluğu’na giderek “Çalışma Vizesi” harcını ödemeniz ve bu vizeyi pasaportunuza bastırmanız zorunludur. Aksi takdirde Türkiye’ye sınır kapılarından girişinize izin verilmeyebilir.

Çalışma İzni Uzatma Süreçleri, Yükümlülükler ve İptal Nedenleri

Türkiye’de çalışma izni almak, sürecin sadece başlangıcıdır. İzinin geçerliliği devam ettiği sürece hem işverenin hem de yabancı personelin uyması gereken yasal yükümlülükler vardır. Ayrıca, süresi dolan izinlerin iptal edilmemesi ve yasal statünün korunması için “Uzatma Başvurusu” sürecinin doğru yönetilmesi hayati önem taşır.

Çalışma İzni Uzatma Başvurusu Ne Zaman Yapılmalıdır?

Çalışma izni uzatma başvuruları, mevcut çalışma izninin geçerlilik süresinin dolmasına 60 gün kala başlar ve iznin sona erdiği tarihe kadar yapılabilir.

İstisnai Durum: Çalışma izninin sona erdiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yapılan başvurular da “uzatma başvurusu” olarak kabul edilir. Ancak bu 15 günlük süre, çalışma izninin bittiği tarihten sonraki yasal tolerans süresidir; bu süreyi aşan başvurular reddedilir ve yabancı kaçak duruma düşer.

Uzatma Başvurularında Dikkat Edilmesi Gereken Kriterler

Uzatma başvuruları, ilk başvurulara kıyasla daha hızlı sonuçlanma eğiliminde olsa da, Bakanlığın denetim kriterleri devam etmektedir:

Aynı İşyeri ve Meslek Şartı: Uzatma başvurusu, yabancının halihazırda çalıştığı işyeri ve yaptığı görev için yapılır. Eğer yabancı işyeri değiştirecekse, bu bir “uzatma” değil, yeni bir “ilk başvuru” sürecidir.
SGK Prim Ödemeleri: Uzatma başvurusunun onaylanması için en kritik şart, yabancı personelin çalışma izni süresince işveren tarafından tüm SGK primlerinin eksiksiz ve düzenli olarak yatırılmış olmasıdır. Prim borcu bulunan veya primleri düşük ücretten gösterilen işletmelerin uzatma başvuruları reddedilir.
İstihdam Kotasının Korunması: İlk başvuruda sağlanan “5 Türk vatandaşı istihdamı” şartının, uzatma döneminde de korunuyor olması gerekir. Bakanlık, sistem üzerinden işyerindeki personel sayısını otomatik olarak kontrol eder.

Yabancı Çalıştıran İşverenlerin ve Yabancıların Yükümlülükleri

Çalışma izni süresince tarafların uyması gereken temel yasal yükümlülükler şunlardır:

Adres ve Bilgi Güncelleme: Yabancının adresinin veya medeni halinin değişmesi, işverenin unvan değişikliği veya adres değişikliği gibi durumlar, en geç 20 iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bildirilmelidir.
Sosyal Güvenlik Yükümlülüğü: İşveren, çalışma izni onaylanan yabancının işe girişini 30 gün içinde SGK’ya bildirmek ve çalışma süresi boyunca primlerini ödemekle yükümlüdür.
Gerçeğe Uygun Ücret Ödeme: Yabancıya ödenen maaşın, başvuruda beyan edilen asgari ücretin altında olmaması, banka üzerinden ödenmesi ve bu işlemlerin muhasebe kayıtlarında şeffaf bir şekilde tutulması gerekir.

Çalışma İzni Hangi Durumlarda İptal Edilir?

Aşağıdaki durumlarda, çalışma izni süresi dolmamış olsa dahi Bakanlık tarafından iptal edilebilir:

İşten Ayrılma/Çıkarılma: Yabancının işten ayrılması veya işveren tarafından işten çıkarılması durumunda, bu durumun 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmesi zorunludur. Bildirimle birlikte çalışma izni otomatik olarak iptal edilir.
İşyerinin Kapanması veya Faaliyetini Durdurması: İşyerinin resmen kapanması veya yabancı çalıştırma şartlarını kaybetmesi.
Gerçeğe Aykırı Belge Tespiti: Başvuru dosyasında sunulan diploma, sözleşme veya şirkete ait mali verilerin sahte olduğunun sonradan tespiti.
Kaçak Çalışma: Yabancının, çalışma izni aldığı işyeri dışında başka bir yerde veya kendi nam ve hesabına izinsiz çalışması.

Çalışma izni uzatma başvurularında hata yapmamak ve sürecin titizlikle yönetilmesi için, dosya hazırlığı ve yasal takip aşamalarında profesyonel ekibimizden destek alabilir, uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Çalışma İzni Muafiyeti: Kimler Çalışma İzni Almadan Çalışabilir?

Türkiye’de kural olarak her yabancının çalışma izni alması zorunlu olsa da, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ilgili yönetmelikler bazı durumlarda yabancıların çalışma izni almadan çalışabilmesine olanak tanımıştır. Buna “Çalışma İzni Muafiyeti” denir. Muafiyet süresi boyunca yabancı, çalışma izni olmaksızın yasal olarak faaliyetlerini yürütebilir.

Çalışma İzni Muafiyeti Kapsamındaki Yabancılar

Muafiyetten yararlanabilecek gruplar, Türkiye’deki kalış amaçlarına ve sürelerine göre belirlenmiştir:

1. Belirli Süreyle Gelen Akademisyenler ve Araştırmacılar: Üniversitelerde veya araştırma kurumlarında bilimsel, akademik veya teknolojik iş birliği için gelen yabancılar, Türkiye’de geçirecekleri süreyi kapsayacak şekilde 3 aya kadar çalışma izni muafiyetinden yararlanabilirler.

2. Uluslararası İş Birlikleri ve Proje Çalışanları: Türkiye ile diğer ülkeler arasında imzalanan ikili veya çok taraflı anlaşmalar kapsamında gelen yabancılar, anlaşma süresince (genellikle 6 aya kadar) çalışma izninden muaftır.

3. Ticari Bağlantı ve Fuar Katılımcıları: Türkiye’ye fuar, kongre, seminer veya kısa süreli iş görüşmeleri için gelen yabancılar, 90 günü aşmamak kaydıyla çalışma izni almadan ticari faaliyetlerde bulunabilirler.

4. Sanatçı ve Sporcular: Uluslararası organizasyonlarda yer alan sporcular, sanatçılar ve teknik ekip, sözleşmelerinde belirtilen süreler dahilinde (kısa süreli etkinlikler için) çalışma izni almadan görev yapabilirler.

5. Medya Mensupları: Türkiye’de basın kartı sahibi olan veya görevli olarak bulunan yabancı medya mensupları, görev süreleri boyunca çalışma izni muafiyetine tabidir.

6. Türk Vatandaşı ile Evli Olanlar (İstisnai Durumlar): Türkiye’de ikamet izniyle yaşayan ve Türk vatandaşı ile evli olan yabancıların çalışma izni muafiyetleri daha geniş kapsamlıdır; belirli süreler için başvuru yapmadan çalışma hakları bulunabilir (İdari genelgelere göre değerlendirilir).

Muafiyet Sürecinin Yönetimi

Çalışma izni muafiyeti, yabancıya sınırsız bir çalışma hakkı tanımaz. Belirlenen süreler aşıldığında veya muafiyet şartları değiştiğinde, yabancının yasal statüsünü korumak için “Çalışma İzni” başvurusu yapması şarttır.

Bildirim Zorunluluğu: Muafiyet kapsamında çalışan yabancıların, faaliyetlerine başlamadan önce veya faaliyetleri süresince ilgili kurumlar nezdinde (Gerekiyorsa Göç İdaresi veya Bakanlık sistemlerinde) bildirim yükümlülükleri bulunabilir.
İptal Riski: Muafiyet şartlarını taşıdığını iddia eden ancak durumu mevzuata uymayan yabancılar, izinsiz (kaçak) çalışma statüsüne düşer. Bu durum, yabancı hakkında deport ve para cezası süreçlerini başlatır.

Profesyonel Destek

Çalışma izni muafiyeti şartlarını taşıyıp taşımadığınızın analizi, muafiyet kapsamında çalışmanın yasal sınırlarının belirlenmesi ve olası bir incelemede “kaçak çalışma” ithamıyla karşılaşmamak için dosya hazırlığı ve yasal takip aşamalarında profesyonel ekibimizden destek alabilir, uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Çalışma İzni Uzatma, Yükümlülükler ve İptal Nedenleri

1. Çalışma izni uzatma başvurumu ne zaman yapmalıyım? Mevcut çalışma izninizin (kartınızın üzerinde yazan) bitiş tarihine 60 gün kala uzatma başvurusu süreci başlar. İzninizin sona erdiği tarihe kadar e-Devlet üzerinden mutlaka başvuru yapılmalıdır.

2. Süresi biten iznim için 15 günlük bir ek süre (tolerans) var mıdır? Evet. Kanun, çalışma izninin bittiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yapılan uzatma başvurularını da kabul etmektedir. Ancak bu 15 günlük sürenin de aşılması durumunda uzatma hakkı tamamen kaybedilir ve yabancı kaçak statüsüne düşer.

3. Çalışma iznimi uzatırken farklı bir işyerine geçebilir miyim? Hayır. Uzatma başvuruları, yasal olarak “aynı işveren yanında ve aynı meslekte/pozisyonda” çalışmaya devam edecek kişiler için geçerlidir. Eğer işyerinizi değiştirecekseniz, yeni işvereninizin e-Devlet üzerinden sıfırdan “İlk Başvuru” yapması gerekir.

4. Şirketim çalışma izni sürem boyunca SGK primlerimi eksik yatırdıysa ne olur? Çalışma izni uzatma başvurularındaki en büyük ret sebebi SGK prim borçlarıdır. Yabancı personelin SGK primlerinin eksik (örneğin 30 günden az) yatırılması veya başvuruda beyan edilen yüksek maaş yerine asgari ücret üzerinden gösterilmesi durumunda uzatma başvurusu Bakanlık tarafından reddedilir.

5. Çalışma izni uzatma başvurum sonuçlanana kadar mevcut işyerimde çalışabilir miyim? Evet. Süresi içinde e-Devlet üzerinden yasal uzatma başvurusu yapılmışsa, mevcut çalışma izninin süresi dolsa dahi; başvuru sonuçlanıncaya kadar (Bakanlıkça belirlenen yasal inceleme süresini aşmamak kaydıyla) yabancı personel aynı işyerinde yasal olarak çalışmaya devam edebilir.

6. İşveren beni işten çıkarırsa çalışma iznim de hemen iptal olur mu? Evet. İş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi veya sizin kendi isteğinizle işten ayrılmanız durumunda, işveren bu durumu 15 gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Bildirimle birlikte çalışma izniniz otomatik olarak iptal edilir. Türkiye’de kalabilmek için en geç 10 gün içinde ikamet iznine geçiş yapmalı veya ülkeden çıkış yapmalısınız.

7. “5 Türk vatandaşı” kotası uzatma başvurularında da kontrol edilir mi? Kesinlikle kontrol edilir. İlk başvuruda sağlanan bu kota sadece bir kerelik değildir. Bakanlık, uzatma başvurusu yapıldığı anda şirketinizin SGK dökümlerini otomatik olarak çeker ve en az 5 Türk vatandaşının sigortalı olarak çalışmaya devam edip etmediğini teyit eder.

8. Çalışma iznim onaylandıktan sonra şirket girişimi ne zaman yapmalıdır? Yurt içi başvurularında izin onaylandıktan sonra, yurt dışı başvurularında ise yabancı Türkiye’ye giriş yaptıktan sonraki en geç 30 gün içinde işverenin SGK işe giriş bildirgesini yapması kanuni bir zorunluluktur.

9. Çalışma izni aldığım şirketin başka bir şehirdeki şubesinde çalışabilir miyim? Eğer şirketinizin farklı bir ilde/ilçede şubesi açıldıysa ve siz o şubede görevlendirilecekseniz, adres değişikliğinin ve görev yeri değişikliğinin 20 iş günü içinde Bakanlığa bildirilmesi veya duruma göre yeni izin alınması gerekir. İzinsiz farklı bir adreste çalışmak kaçak çalışma sayılabilir.

10. Kaçak çalışmanın tespiti halinde sadece işverene mi ceza kesilir? Hayır, yaptırımlar her iki tarafa da uygulanır. İzinsiz yabancı çalıştıran işverene yüksek miktarda (her bir kaçak yabancı için) idari para cezası kesilirken; izinsiz çalışan yabancıya da idari para cezası kesilir, mevcut ikamet izni iptal edilir ve derhal sınır dışı (deport) edilerek Türkiye’ye girişine yasak konulur.

Yabancı Şirket Ortakları ve Yöneticilerinin Çalışma İzni (Ticari Göç)

Türkiye’de yatırım yapmak, şirket kurmak veya mevcut bir ticari işletmeye ortak olmak isteyen yabancıların hukuki durumu “Ticari Göç” kapsamında değerlendirilmektedir. Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre, bir Türk şirketine sadece “hissedar (ortak)” olmak kural olarak çalışma izni gerektirmez. Ancak yabancı ortak, şirketi Türkiye’de fiilen yönetecekse veya şirket bünyesinde aktif bir görevde bulunacaksa çalışma izni alması kesin bir yasal zorunluluktur.

Şirket Türüne Göre Çalışma İzni Zorunluluğu

Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında kurulan şirketlerin türüne göre yabancı ortakların çalışma izni yükümlülükleri farklılık gösterir:

Limited Şirketler (Ltd. Şti.): Şirketin yetkili “Müdürü” konumunda olan yabancı ortakların çalışma izni alması kanunen zorunludur. Ancak şirketi temsil ve ilzama yetkisi olmayan, sadece sermaye payı bulunan (müdür olmayan) yabancı ortakların çalışma izni alma zorunluluğu yoktur.
Anonim Şirketler (A.Ş.): Şirketin “Yönetim Kurulu Üyesi” olan yabancı ortakların Türkiye’de çalışabilmesi için çalışma izni alması zorunludur. Yönetim kurulunda yer almayan, şirketin yönetiminde söz sahibi olmayan salt hissedarların çalışma izni almasına gerek yoktur.
Şube ve İrtibat Büroları: Yurt dışında kurulu bir şirketin Türkiye’deki şubesini yönetecek olan yabancı müdürlerin de atanma kararıyla birlikte çalışma izni alması gerekmektedir.

Yabancı Ortaklar İçin Değerlendirme Kriterleri ve Muafiyetler

Bakanlık, ticari göç ve yabancı yatırımcıları teşvik etmek amacıyla şirket ortaklarının çalışma izni başvurularında bazı esneklikler ve istisnai kotalar uygulamaktadır:

1. Sermaye Payı Şartı:

Çalışma izni talep eden yabancı ortağın, şirketteki sermaye payının en az %20 oranında olması ve bu payın güncel mevzuatla belirlenen yasal asgari tutarı (örneğin en az 40.000 TL) karşılaması zorunludur. Bu şartı sağlamayan ortakların başvuruları reddedilir.

2. İstihdam Kotasında “6 Aylık İstihdam Muafiyeti”:

Normal çalışma izni başvurularında aranan “Her bir yabancı için 5 Türk vatandaşı çalıştırma” zorunluluğu, şirket ortağı olan yabancılar için esnetilmiştir. Yabancı ortak adına verilen çalışma izninin ilk 6 ayı boyunca 5 Türk vatandaşı çalıştırma şartı aranmaz. Ancak 6. ayın sonu itibarıyla şirkette en az 5 Türk vatandaşının sigortalı olarak çalışmaya başlamış olması kesin bir zorunluluktur. (Aksi takdirde iznin iptali söz konusu olur).

3. Şirketin Mali Yeterliliği:

Yabancı ortağın şirketinin; ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL olması veya brüt satışlarının asgari 800.000 TL ya da son yıl ihracat tutarının asgari 250.000 USD olması şartı, şirket ortaklarının başvurularında da aynen geçerlidir.

Şirket Kuruluşu ve Çalışma İzni Sürecinin Eşgüdümü

Ticari göç süreçleri, Ticaret Hukuku ve Yabancılar Hukuku’nun birlikte yürütülmesini gerektirir. Süreç genellikle şu adımlarla ilerler:

Ticaret Sicili Müdürlüğü nezdinde şirketin kuruluşunun tamamlanması, yabancı ortağın hisse ve yönetim yetkilerinin Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanması.
Şirket adına Vergi Levhası, Faaliyet Belgesi ve KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) ile E-İmza şifrelerinin temin edilmesi.
Yabancı ortağın yurt içinde en az 6 aylık ikamet izni varsa doğrudan Yurt İçi Başvurusu yapılması; ikamet izni yoksa kendi ülkesindeki Türk Konsolosluğu üzerinden Yurt Dışı (Referans Numaralı) Başvurusu sürecinin başlatılması.

Şirket kuruluşu aşamasında ana sözleşmenin doğru hazırlanması, yabancı ortakların çalışma izinlerinin Bakanlık kriterlerine uygun olarak alınması ve 6 aylık muafiyet süresinin ardından istihdam kotalarının eksiksiz yönetilmesi hukuki açıdan büyük önem taşır. Hatalı şirket kurulumları veya eksik bildirimler nedeniyle çalışma izninizin reddedilmemesi ve ticari faaliyetlerinizin aksamaması için profesyonel ekibimizden destek alabilir, uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Yabancı Şirket Ortakları ve Yöneticilerinin Çalışma İzni

1. Türkiye’de bir şirkete sadece ortak (hissedar) olursam çalışma izni almak zorunda mıyım? Hayır. Şirketin sadece sermaye ortağı iseniz ve şirketi temsil/ilzama yetkili değilseniz (örneğin Limited Şirket’te müdür veya Anonim Şirket’te yönetim kurulu üyesi değilseniz), sırf hissedar olduğunuz için çalışma izni alma zorunluluğunuz yoktur.

2. Limited şirket kurdum ve şirketin resmi “Müdürü” benim. Çalışma izni almalı mıyım? Evet. Türkiye’de bir Limited Şirket’in (Ltd. Şti.) resmi müdürü olarak atanmış olan yabancı ortakların, şirket faaliyetlerini fiilen yürütebilmeleri için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan adlarına çalışma izni almaları kesin bir hukuki zorunluluktur.

3. Kendi kurduğum şirket üzerinden çalışma izni alabilmem için yatırmam gereken en az sermaye nedir? Yabancı ortak olarak çalışma izni alabilmeniz için; kurduğunuz veya ortak olduğunuz şirketin toplam ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL olması ve sizin bu şirketteki şahsi sermaye payınızın en az %20 oranında (ve asgari 40.000 TL) olması yasal bir zorunluluktur.

4. “5 Türk vatandaşı” çalıştırma kuralı kendi şirketimi kurduğumda da geçerli mi? Evet, geçerlidir ancak kanun yabancı yatırımcıya bir kolaylık sağlamıştır: Yabancı şirket ortakları için çalışma izni onaylandıktan sonraki ilk 6 ay boyunca bu kota aranmaz. Ancak 6 aylık süre dolduğu gün şirkette en az 5 Türk vatandaşının sigortalı (SGK’lı) olarak işe başlamış olması zorunludur.

5. 6 ayın sonunda 5 Türk vatandaşını işe almazsam ne olur? İlk 6 aylık muafiyet süresi dolduğunda Bakanlık sistemden SGK kontrolü yapar. Eğer şirkette 5 Türk vatandaşı istihdam edilmemişse, şirket ortağının çalışma izni iptal edilir ve ileride yapılacak uzatma başvuruları kesin olarak reddedilir.

6. Yeni kurulan şirkette “800.000 TL ciro” şartı aranır mı? Şirketin ilk kuruluş yılında çalışma izni başvurusu yapılıyorsa, henüz bir mali yıl tamamlanmadığı için “800.000 TL net satış veya 250.000 USD ihracat” şartı genellikle aranmaz. İdare, bu aşamada ödenmiş sermayenin (100.000 TL) tam olarak bankaya yatırılıp yatırılmadığına bakar.

7. Şirketimi kapatırsam (tasfiye edersem) çalışma iznim devam eder mi? Hayır. Çalışma izniniz, sahibi veya yöneticisi olduğunuz şirket üzerinden verilmektedir. Şirketin ticari faaliyetine son vermesi, iflası veya tasfiye edilmesi durumunda çalışma izniniz de yasal dayanağını kaybeder ve iptal olur.

8. Kendi şirketim için aldığım çalışma izniyle başka bir firmada çalışabilir miyim? Kesinlikle hayır. Çalışma izni doğrudan başvuru yapılan “işverene (şirkete)” özel olarak düzenlenir. Kendi şirketiniz üzerinden aldığınız belgeyle bir başka şirkette maaşlı olarak çalışamazsınız; çalışırsanız kaçak çalışmış sayılırsınız.

9. Yabancı şirket ortağı olarak çalışma izni aldığımda, eşim ve çocuklarım da Türkiye’de kalabilir mi? Sizin kendi şirketiniz üzerinden çalışma izni almanız, eşinize veya çocuklarınıza doğrudan çalışma izni vermez. Ancak siz yasal bir çalışma iznine sahip olduğunuz için, “Destekleyici (Sponsor)” sıfatıyla eşiniz ve 18 yaş altı çocuklarınız için Göç İdaresi’nden “Aile İkamet İzni” başvurusunda bulunabilirsiniz.

10. Yurt dışında kurulu şirketimizin Türkiye şubesine müdür olarak atandım, çalışma iznim şirketin cirosuna mı bağlıdır? Türkiye’de açılan şube ve irtibat bürolarının özel bir statüsü vardır. Şubeye atanan kilit personel veya müdürlerin çalışma izni süreçlerinde genellikle Türkiye’deki değil, yurt dışındaki ana şirketin uluslararası yatırım gücü, büyüklüğü ve projenin niteliği gibi kriterler göz önünde bulundurularak Bakanlıkça özel bir değerlendirme yapılır.

Geçici Koruma Altındaki Yabancıların (Suriyeliler vb.) Çalışma İzinleri

Türkiye’de kitlesel göç akını nedeniyle “Geçici Koruma” statüsü verilmiş olan yabancıların (ağırlıklı olarak Suriye uyrukluların) çalışma hayatına katılımları, standart çalışma izni prosedürlerinden farklı olarak Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik ile özel kurallara bağlanmıştır.

Halk arasında sıkça yanlış bilinenin aksine; Geçici Koruma Kimlik Belgesi (99 ile başlayan kimlik numarası) yabancıya doğrudan Türkiye’de çalışma hakkı vermez. Geçici koruma altındaki bir yabancının yasal olarak çalışabilmesi için işvereni tarafından mutlaka Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan adına “Çalışma İzni” alınması zorunludur.

Geçici Koruma Kapsamında Çalışma İzni Başvuru Şartları

Geçici koruma altındaki bir yabancı için çalışma izni başvurusu yapılabilmesi, aşağıdaki temel yasal ön şartların sağlanmasına bağlıdır:

6 Ay Kuralı: Yabancının, Geçici Koruma Kimlik Belgesi’ni aldığı (kayıt tarihinden itibaren) en az 6 aylık süreyi doldurmuş olması zorunludur.
Kayıtlı Olunan İl Kuralı: Yabancı, yalnızca Geçici Koruma Kimlik Belgesi’nde kayıtlı olduğu ildeki bir işyerinde çalışmak üzere başvuru yapabilir. Farklı bir ilde çalışmak isteyen yabancının öncelikle Göç İdaresi’ne başvurarak kayıtlı olduğu ili değiştirmesi gerekir. (Örneğin; kaydı Gaziantep’te olan bir kişi için İstanbul’daki bir şirket çalışma izni başvurusu yapamaz).
Ön İzin Zorunluluğu: Sağlık (doktor, hemşire vb.) veya eğitim (öğretmen) gibi mesleklerde çalışacak olanların, başvuru öncesinde sırasıyla Sağlık Bakanlığı veya Milli Eğitim Bakanlığı’ndan “Ön İzin” almış olması şarttır.

İstihdam Kotası: “%10 Kuralı”

Bakanlık, geçici koruma altındaki yabancıların istihdamında, iç piyasadaki Türk işgücünü korumak amacıyla özel bir kota sistemi uygulamaktadır:

Bir işyerinde çalışma izni başvurusu yapılan geçici koruma sağlanan yabancı sayısı, o işyerinde çalışan Türk vatandaşı sayısının %10’unu geçemez.
İstisna: Toplam çalışan sayısı 10’dan az olan veya hiç Türk vatandaşı çalışanı bulunmayan işyerlerinde, en fazla 1 (bir) geçici koruma altındaki yabancı için çalışma izni verilmesine müsaade edilir.
İşveren, İŞKUR’dan o pozisyon için “4 hafta boyunca Türk vatandaşı bulunamadığını” belgelendirirse, %10 kotası Bakanlık onayıyla esnetilebilir.

Ücret ve Sigorta Yükümlülükleri

Geçici koruma altındaki yabancılara, çalıştıkları pozisyona bakılmaksızın asgari ücretin altında maaş ödenemez. İşveren, çalışma izni onaylandıktan sonra yabancıyı yasal süre içinde SGK’ya bildirmek, primlerini tam olarak ödemek ve İş Kanunu’ndan doğan tüm hakları (fazla mesai, yıllık izin vb.) eksiksiz sağlamakla yükümlüdür.

Mevsimlik Tarım ve Hayvancılıkta Çalışma İzni Muafiyeti

Tarım sektöründeki işgücü ihtiyacını karşılamak amacıyla geçici koruma altındaki yabancılara bir istisna getirilmiştir:

Mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışacak olan geçici koruma altındaki yabancılar standart çalışma izni almaktan muaftır.
Ancak bu muafiyet otomatik değildir. Yabancının, kayıtlı olduğu ildeki İŞKUR (Türkiye İş Kurumu) müdürlüğüne başvurarak sisteme kayıt olması ve “Çalışma İzni Muafiyet Belgesi” alması zorunludur.

Hukuki Destek ve Profesyonel Danışmanlık

Geçici koruma statüsündeki yabancıların istihdam süreçleri; İl Göç İdaresi’nin ikamet ili kontrollerini, Bakanlığın %10 kota hesaplamalarını ve SGK bildirim süreçlerini içeren özel ve sıkı denetimlere tabidir. Başvuruların eksik bilgiyle veya hatalı il beyanıyla yapılması durumunda dosyalar doğrudan reddedilmekte, izinsiz çalışmanın tespiti halinde ise işverene ağır idari para cezaları kesilmekte ve yabancının geçici koruma statüsü iptal edilerek sınır dışı edilme (deport) riski doğmaktadır.

İşletmenizin yasal kotalara uygunluğunun analiz edilmesi, geçici koruma altındaki personellerinizin izin süreçlerinin Bakanlık nezdinde sıfır hata ile yürütülmesi ve yasal haklarınızın tam korunması için uzman bir göç hukuku avukatına başvurabilir; sürecin başından sonuna kadar güvenle yönetilmesi için doğrudan profesyonel ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

1. Geçici Koruma Kimlik Belgem (99 ile başlayan numaram) var, bu belgeyle istediğim yerde çalışabilir miyim? Hayır. Geçici Koruma Kimlik Belgesi doğrudan bir çalışma izni yerine geçmez. Yasal olarak çalışabilmeniz için, sizi işe alacak olan şirketin e-Devlet üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sizin adınıza “Çalışma İzni” başvurusu yapması ve bu izni alması zorunludur.

2. Kimliğim (kaydım) Hatay’da ama İstanbul’da bir iş buldum. İşverenim bana çalışma izni alabilir mi? Hayır, alamaz. Kanun gereği, geçici koruma altındaki yabancılar sadece Geçici Koruma Kimlik Belgesi’nde kayıtlı oldukları ildeki işyerlerinde çalışabilirler. İstanbul’da çalışabilmeniz için öncelikle Göç İdaresi’ne başvurarak yasal kaydınızı (ikamet ilinizi) İstanbul’a taşımanız gerekmektedir.

3. Türkiye’ye yeni geldim ve Geçici Koruma kimliğimi daha yeni aldım. Hemen çalışma iznine başvurulabilir mi? Hayır. Geçici koruma kaydınızın yapıldığı ve kimliğinizin verildiği tarihten itibaren en az 6 ay geçmiş olması kanuni bir zorunluluktur. 6 aylık süre dolmadan yapılan çalışma izni başvuruları sistem tarafından doğrudan reddedilir.

4. Şirketimde sadece Suriyeli işçiler çalıştırabilir miyim? Kotalar nasıl işliyor? Hayır. Bakanlık “%10 Kotası” uygulamaktadır. Bir işyerinde çalışacak geçici koruma altındaki yabancı sayısı, o işyerinde çalışan toplam Türk vatandaşı sayısının yüzde 10’unu geçemez. (Örneğin 30 Türk çalışanınız varsa en fazla 3 geçici koruma altındaki yabancı için izin alabilirsiniz).

5. İşyerimde hiç Türk vatandaşı sigortalı çalışan yok. Yine de Geçici Koruma altındaki birine çalışma izni alabilir miyim? Evet, istisnai olarak alabilirsiniz. Eğer işyerinizdeki toplam çalışan sayısı 10’dan azsa veya hiç Türk vatandaşı çalışanınız yoksa, Bakanlık en fazla 1 (bir) geçici koruma altındaki yabancı için çalışma izni vermektedir. İkinci yabancıyı çalıştırmak isterseniz, yeterli sayıda Türk vatandaşı istihdam etmeniz gerekir.

6. %10 kotasını aşmam gerekiyor. Bunun hiçbir yasal yolu yok mu? Bir yasal yolu bulunmaktadır. İşveren, çalışma izni başvurusu yapmadan önce İŞKUR’a başvurarak ilgili pozisyon için 4 hafta boyunca uygun bir Türk vatandaşı bulamadığını resmi olarak belgelendirirse, Bakanlık %10 kotasını bu işyeri için esnetebilir.

7. Tarla, bağ veya bahçe işlerinde çalışmak için de çalışma izni alınması şart mı? Mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak olan geçici koruma altındaki yabancılar çalışma izni almaktan muaftır. Ancak, doğrudan tarlaya gidip çalışılamaz; yabancının mutlaka kayıtlı bulunduğu ildeki İŞKUR Müdürlüğüne giderek kayıt yaptırması ve “Çalışma İzni Muafiyet Belgesi” alması zorunludur.

8. Geçici Koruma altındaki işçilere asgari ücretin altında maaş ödeyebilir miyim? Kesinlikle hayır. Geçici koruma altındaki yabancılara ödenecek maaş, başvuru tarihindeki yasal asgari ücretin altında olamaz. İşveren, çalışma izni onaylandıktan sonra tıpkı Türk vatandaşlarında olduğu gibi SGK primlerini tam yatırmak ve tüm işçilik haklarını eksiksiz vermek zorundadır.

9. Çalışma iznim onaylandı, bu bana Türkiye’de kalıcı oturma izni veya vatandaşlık hakkı sağlar mı? Hayır. Geçici koruma altındaki kişilere verilen çalışma izni, statünüzü “kısa veya uzun dönem ikamet iznine” dönüştürmez. Geçici koruma statünüz devam eder ve bu süreler genel yoldan Türk vatandaşlığı (5 yıl kesintisiz ikamet) hesaplamasında dikkate alınmaz.

10. Çalışma izni olmadan (kaçak) çalışırken yakalanırsam ne olur? İzinsiz çalışma tespit edildiğinde, sizi çalıştıran işverene yüksek idari para cezaları kesilir. Sizin açınızdan ise sonuçları çok daha ağırdır; hakkınızda idari para cezası uygulanmasının yanı sıra, “Geçici Koruma” statünüz iptal edilebilir ve Geri Gönderme Merkezi’ne (GGM) alınarak sınır dışı (deport) edilme riskiyle karşı karşıya kalırsınız.